نیلوفر کیوانپور – کیپتاون از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۷ با خشکترین دوره سهساله تاریخ خود مواجه شد، که ۲۰۱۷ خشکترین سال از سال ۱۹۳۳ تاکنون بود. جمعیت این شهر در ۲۵ سال گذشته تقریبا دو برابر شده و به ۳.۷۴ میلیون نفر رسیده است؛ در حالی که منابع آبی محدود شدهاند، مصرف آب افزایش یافت. دولت مجبور شد در اوایل ۲۰۱۸ محدودیتهای شدید آب را اعمال کند، هزینه آب را ۵ تا ۸ برابر افزایش دهد و مصرف آب را به ۵۰ لیتر به ازای هر نفر در روز محدود کند. این رقم در مقایسه با میانگین ۳۰۰ تا ۳۸۰ لیتر مصرف روزانه هر آمریکایی بسیار کم است. این اقدامات مصرف را کاهش داد و موقتا روز صفر را به تعویق انداخت، اما تبعات اقتصادی و اجتماعی بحران به ویژه در بخش کشاورزی شدید بود؛ بیکاری و افزایش قیمت مواد غذایی از پیامدهای مهم آن بود.
نقش تغییرات اقلیمی در بحران آب
خشکسالی در مناطق دارای اقلیم مدیترانهای مانند کیپتاون پدیدهای طبیعی است، اما گزارشهای معتبر بینالمللی، از جمله گزارشات پنل بینالدول تغییرات اقلیمی (IPCC)، هشدار میدهند که تغییرات اقلیمی باعث افزایش طول، شدت و تکرار خشکسالیها در مناطق زیرگرمسیری خواهد شد. این مناطق، به دلیل افزایش دما و تغییر الگوهای بارش، در معرض کاهش بارندگیهای زمستانه و کاهش منابع آبی تجدیدپذیر قرار دارند. علاوه بر عوامل اقلیمی، افزایش جمعیت و رشد مصرف، بار مضاعفی بر منابع آب وارد میکند و بحرانهای متنوعی چون خشکسالی متئورولوژیکی، کشاورزی و هیدرولوژیکی را تشدید میکند.
چه درسی از بحران کیپتاون میتوان گرفت؟
تأثیر رفتار اجتماعی و نقش حاکمیت
یکی از نکات کلیدی بحران کیپتاون این بود که اطلاعرسانی اولیه و توصیههای داوطلبانه کافی نبودند و تغییرات واقعی مصرف تنها پس از اعلام وضعیت اضطراری و اجرای قوانین سختگیرانه آغاز شد. این موضوع اهمیت حاکمیت کارآمد و اعمال سیاستهای قاطع را نشان داد. همچنین تغییر رفتار اجتماعی، زمانی که با حس فوریت همراه باشد، میتواند به سرعت در جامعه فراگیر شود و منجر به کاهش چشمگیر مصرف شود.
هزینههای اقتصادی و پیامدهای اجتماعی
محدودیتها به شدت بخش کشاورزی را متاثر کرد و منجر به از دست رفتن هزاران شغل و افزایش فقر شد. این مسئله نشان میدهد که بحران آب علاوه بر اثرات محیطی، به مشکلات اقتصادی و اجتماعی پیچیدهای میانجامد که بازسازی آن سالها زمان میبرد.
راهحلهای فناورانه و محدودیتهای آنها
کیپتاون برای مقابله با بحران، سرمایهگذاریهایی در پروژههای آبشیرینکن، استخراج آبهای زیرزمینی و بازچرخانی فاضلاب انجام داد. هرچند این فناوریها افزایش عرضه آب را فراهم میکنند، هزینههای بالا، مصرف انرژی زیاد، آلودگی محیطزیست و مخاطرات جانبی مانند نفوذ آب شور، محدودیتهایی جدی به حساب میآیند و به هیچ وجه جایگزین راهحلهای پایدار و مدیریت منابع نشدنی نیستند.
هشدار جهانی
کارشناسان، از جمله دانشمند ارشد آب ناسا، بحران کیپتاون را زنگ خطری برای شهرهای دیگر دنیا میدانند که در صورت ادامه روند فعلی، خود را در معرض «روز صفر» مشابه خواهند دید. بحران آب دیگر تنها موضوع فنی یا زیستمحیطی نیست، بلکه بحران اجتماعی-رفتاری و حکمرانی است که نیازمند همکاری میان دانشمندان، جامعهشناسان و سیاستگذاران است.
نتیجهگیری
بحران آب کیپتاون سال ۲۰۱۸ درسی بزرگ برای جهان بود. این تجربه نشان داد که بدون اقدام سریع، موثر و هماهنگ در حوزههای فنی، اجتماعی و سیاسی، بسیاری از مناطق جهان ممکن است به روز صفر خود برسند. کاهش مصرف آب، مدیریت پایدار منابع و تغییر رفتارهای اجتماعی در کنار توجه به اثرات تغییرات اقلیمی، از مهمترین راهکارها برای جلوگیری از بحرانهای مشابه در آینده هستند.
منبع
این تحلیل بر اساس مقاله «What Can We Learn From Cape Town’s Water Crisis?» منتشر شده در سایت Future of Life Institute در تاریخ ۲۴ می ۲۰۱۸ و نگارش Billy Babis است.
